Günümüzde OSB olan bireylerin eğitimden aldıkları verimi arttırmak ve daha bağımsız yaşamalarını sağlamak amacıyla geliştirilen birçok yardımcı teknoloji ile karşılaşmak mümkündür. OSB olan bireyler için geliştirilen teknolojiler basit resim panolarından, karmaşık yazılımlara, sanal gerçeklik gözlükleri ve robotlara kadar uzanabilir.
OSB olan çocuklara yönelik geliştirilen yardımcı teknoloji, OSB olan bireylerin yaşadıkları birbirlerinden çok farklı zorlukları kolaylaştırmak üzere geliştirilmiştir. OSB olan çocukların önemli bir bölümünde sözel iletişim diğer insanlar ile etkileşime girmeyi sağlayacak kadar gelişmemiş olabilir. Yardımcı teknolojiler ile geliştirilen alternatif ve destekleyici iletişim sistemleri OSB olan bireylerin düşüncelerini, ihtiyaçlarını ve duygularını etkili bir şekilde iletmeleri için alternatif bir yol sağlar. Bu teknolojilerin kullanımı OSB olan bireylerin iletişim becerilerini büyük ölçüde artırabilir. Cihazlarda bulunan çeşitli yazılımlar dil özellikleri farklı seviyelerde olan çocukların bireysel özelliklerine göre uyarlanabilir. Bunun yanında tabletlerde oluşturulan etkinlik çizelgeleri OSB olan çocukların görevleri tamamlamalarına, öz bakım ve günlük yaşam becerilerini bağımsız bir şekilde yapmalarına ve zamanı bağımsız olarak yönetmeyi öğrenmelerine yardımcı olabilir.
Ek olarak, yardımcı teknoloji OSB olan bireylere seçimlerini ifade etme, karar alma ve bağımsız bir şekilde yaşama konusunda destekleyebilir. Akıllı telefonlar veya tabletler kullanarak, bir restoranda siparişlerini verebilir, marketten alışveriş yapabilir ya da ebeveynlerine konum gönderebilirler. Bu yardımcı teknolojiler sayesinde kazandıkları bağımsızlık ile öz güvenleri gelişir.
1. OSB’de Yardımcı Teknoloji Türleri
OSB olan bireyleri hayatlarının çeşitli yönlerinde desteklemede önemli rol oynayan yardımcı teknolojiler (a) yüksek düzey teknolojiler, (b) orta düzey teknolojiler ve (c) düşük düzey teknolojiler olarak sınıflandırılmaktadır.
Otizmli bireyler için mevcut farklı yardımcı teknoloji türlerini inceleyelim.
| Düşük Teknoloji | Orta Düzey Teknoloji | Yüksek Teknoloji |
|
|
|
| Kalem tutacakları, büyüteçler, etkinlik çizelgeleri gibi OSB olan çocukların hayatlarını kolaylaştıran ancak karmaşık bir teknolojide gerektirmeyen materyaller düşük düzey yardımcı teknolojilere örnek olarak gösterilebilir. | Televizyon, ses kayıt cihazı, tolkido gibi ses ya da görüntü vermeye yarayan cihazlar orta düzey yardımcı teknolojilere örnek olarak gösterilebilir. | Yüksek düzey yardımcı teknolojilere karmaşık bir işletim sisteminin bulunduğu, yazılımlara ihtiyaç duyan, bilgisayar, akıllı telefon, akıllı saat, yapay zeka destekli insansı robotlar ve sanal gerçeklik gözlükleri örnek olarak gösterilebilir. |
2. OSB olan çocukların eğitiminde kullanabileceğimiz teknolojiler
Yardımcı teknolojiler gelişerek her geçen gün karşımıza sanal gerçeklik gözlükleri, insansı robotlar gibi çeşitli donanımlar çıkarsalar da sınıflarda ve evlerde en çok ulaşılan yardımcı teknolojiler eğitim içerikleri sunan web siteleri ve eğitsel mobil uygulamalardır. Bu metnin devamında sizlere çocuğunuzun eğitiminde kullanabileceğiniz web siteleri ve mobil uygulamaları sunacağız.
1. Web Siteleri
Günümüzde bir çok alanda en sık kullanılan yardımcı teknolojilerin başında hem her evde olan akıllı telefonlardan hem de bilgisayarlardan rahatça ulaşılabilen web siteleri gelmektedir. OSB olan çocukların ihtiyaçlarına göre bir eğitim aracı, içerik oluşturmayı kolaylaştıran bir yardımcı, ya da öğretimi daha eğlenceli hale getiren bir eğitim materyali olabilen web siteleri OSB olan çocuklar ile çalışan uzmanlara kolaylık sağlamakta ve eğitimden alınan verimi arttırmaktadır. OSB olan çocukların eğitiminde eğitsel amaçlı kullanılan dijital kaynaklar, bireysel gelişim ve öğrenme süreçlerine önemli katkılar sağlar. Bu sayfada, otizm spektrumundaki çocuklar için faydalı olabilecek web sitelerini bir araya getirdik. Eğitim araçları hazırlama, iletişim becerilerini destekleme, sosyal etkileşim ve bağımsızlık kazanma gibi farklı alanlarda destek sağlayan bu kaynaklar, ailelerin, öğretmenlerin ve uzmanların çocukların bireysel ihtiyaçlarına uygun materyallere ulaşmalarını kolaylaştırmayı amaçlamaktadır.
Eğitim İçeriği Hazırlamayı Kolaylaştıran Web Siteleri
1.1. https://www.twinkl.com
1.2. https://lessonpix.com
1.3. https://www.canva.com
1.4. https://wordwall.net
Sosyal Öykü Hazırlamayı Kolaylaştıran Web Siteleri
1.5. https://www.storyboardthat.com
1.6. https://www.storyjumper.com
Çocuğunuzun Sevdiği Videoları Etkileşimli Hale Getirmek İçin
1.7. https://edpuzzle.com
İnteraktif Eğitici Oyunlar Oynayabileceğiniz Web Siteleri
1.8. https://www.mathgames.com
1.9. https://www.arcademics.com
1.10. https://www.highlightskids.com
Çocuğunuz İçin İhtiyaç Duyduğunuz Çalışma Sayfalarını Bulabileceğiniz Web Siteleri
1.11. https://www.teacherspayteachers.com
1.12. https://do2learn.com
1.13. https://www.education.com
1.14. https://www.senteacher.org
1.15. https://www.allkidsnetwork.com
1.16. https://www.ixl.com
Kendinizi Özel Eğitim Alanında Geliştirebileceğiniz Web Siteleri
1.17. https://www.naturalisticteaching.com
1.18. https://www.evdedestekprojesi.com
1.19. www.sobe.org.tr
1.20. https://www.tohumotizmportali.org
2. Mobil Uygulamalar
Otizmli çocukların eğitiminde kullanılan mobil uygulamalar, bireysel öğrenme süreçlerini destekleyen etkili araçlar sunar. Bu sayfada, otizm spektrumundaki çocuklar için özel olarak tasarlanmış faydalı mobil uygulamaları derledik. İletişim becerileri, sosyal etkileşim, günlük yaşam becerileri ve duyu gelişimi gibi farklı alanlarda destek sağlayan bu uygulamalar, çocukların ihtiyaçlarına uygun, esnek ve pratik çözümler sunarak hem ailelere hem de eğitimcilere önemli kolaylıklar sağlar
Çocuğunuz İçin Etkinlik Çizelgeleri Oluşturabileceğiniz Uygulamalar
2.1. Story Creator
2.2. Little Story Creator
Çocuğunuzun Bireysel İhtiyaçlarına Göre Dijital Materyal Hazırlayabileceğiniz Uygulamalar
2.3. Bitsboard
2.4. Suufle
2.5. OBİG
Alternatif Ve Destekleyici İletişim Sistemleri
2.6. GoTalk Now Lite
2.7. Dokun Konuş
2.8. Leelo
2.9. Huni
2.10. Otsimo
Duyusal İhtiyaçlarına Göre Geliştirilmiş Uygulamalar
2.11. Sensory Treat Therapy
2.12. Sensory Splodge
Eğitsel Oyunlar
2.13. Bimi Boo
2.14. TinyMinies
2.15. MyTown
2.16. Tohum Eğitim
2.17. 5N1K Neden?
KAYNAKÇA
- Aspiranti, K. B., Larwin, K. H., & Schade, B. P. (2020). iPads/tablets and students with autism: A meta-analysis of academic effects. Assistive Technology, 32(1), 23-30.
- Bozkurt, S. S. (2017). Özel eğitimde dijital destek: Yardımcı teknolojiler. Açıköğretim Uygulamaları ve Araştırmaları Dergisi, 3(2), 37-60.
- Diyanah, Y. S., & Salam, S. (2013). Children with high functioning autism acceptance in using tablet. The International Journal of Soft Computing and Software Engineering [JSCSE], 3(3), 826-828.
- Dunn, M., Barrio, B., & Hsiao, Y. J. (2016). Do Ipad Applıcatons Help Students Wıth Developmental Dısabılıtıes Improve Lıfe-Readıness Skılls?. The Canadian Journal of Action Research, 17(1), 51-75.
- King, A. M., Brady, K. W., & Voreis, G. (2017). “It’sa blessing and a curse”: Perspectives on tablet use in children with autism spectrum disorder. Autism & Developmental Language Impairments, 2, 2396941516683183.
- Ledbetter-Cho, K., O’Reilly, M., Lang, R., Watkins, L., & Lim, N. (2018). Meta-analysis of tablet-mediated interventions for teaching academic skills to individuals with autism. Journal of autism and developmental disorders, 48, 3021-3036.
- Sağdıç, A., Çığ, N. C., Çelenk, U., Takı, Z., Çetin, İ., Feyzullahoğlu, P., ... & Doğan, O. (2023). Teaching Following Instructions and Responding Skills to Children with Autism with an AI-Supported Mobile Application. In ICERI2023 Proceedings (pp. 7658-7664). IATED.
- Sağdıç, A., Elumar-Efe, E., & Sani-Bozkurt, S. (2024). GenAI, Robots, and Inclusive Special Education: Autism Spectrum Disorder in the Age of Generative AI. In Transforming Education With Generative AI: Prompt Engineering and Synthetic Content Creation (pp. 309-326). IGI Global.
- Sağdıç, Z. A., & Sani-bozkurt, S. (2020). Otizm spektrum bozukluğu ve yapay zekâ uygulamaları. Açıköğretim Uygulamaları ve Araştırmaları Dergisi, 6(3), 92-111.